07/ | 04/2009
aravot.am | Օրաթերթ

| | English | | | | Русский | | | | Հայերեն | |

| | Գլխավոր | | | | Մեր մասին | | | | Աշխատակազմ | | | | Հետադարձ Կապ | |

Գլխավոր
Նորություններ
Քաղաքականություն
Սոցիում
Կրթություն
Մշակույթ
Սպորտ
Աստղագուշակ
Տնտեսություն
Իրավունք
Մարզեր
Միջազգային
Հայդ պարկ
Ժամանց

ՆԱԽՈՐԴ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ

2009-02-28
ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ՝ ՏԱՐԲԵՐ ԱՏՅԱՆՆԵՐՈՒՄ

Դատավորների «լցոնում» Նախորդ երկու օրերը ամենալարվածն էին դատավորաց դասի համար: Փակվել էին Հյուսիսային քաղաքացիական եւ քրեական, ...

2009-02-28
«Խտրական մոտեցում»

Ասում է Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը Երեւանի Դ. Անհաղթի 19 շենքի 39 տան սեփականատեր Գայանե Մարկոսյանի եւ նույն ...

2009-02-28
ԱՍՊԻՐԱՆՏԱԿԱՆ «ԽԱՂԵՐ»

Ապագա ասպիրանտները ստիպված են ոչ միայն գիտելիքներ կուտակել, այլեւ՝ հետաքննություն վարել Երեք տարի առաջ ՀՀ կառավարության որոշմամբ ...

2009-02-28
Պաշտպանվենք ինտերնետից

Փետրվարի 10-ը ապահով համացանցի (ինտերնետ) միջազգային օրն էր Այդ կապակցությամբ «Մայքրոսոֆթ ԱրԷյ» ընկերությունը եւ «Մեդիա» ...

2009-02-27
ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՀԱՐՈՒՑՈՒՄԻՑ ՀԵՏՈ

Վերականգնվել է 525 մլն դրամ Պետական շահերի խախտման վերաբերյալ ստացված հաղորդումների հիման վրա ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի ...

2009-02-27
13 ՈՉ ՊԵՏԱԿԱՆ ԲՈՒՀԵՐԻ ԼԻՑԵՆԶԻԱՆԵՐԸ ԿԱՍԵՑՎԵՑԻՆ

Այդ բուհերը պատրաստվում են դիմել դատարան եւ անգամ հասնել Ստրասբուրգ Գորիսի օտար լեզուների «Կարին» ինստիտուտում ուսանում է 14 ...

2009-02-27
Օտար լեզուների ուսուցումը՝ հարցականի տակ

Մասնագետները դժգոհում են ՀՀ հանրակրթական դպրոցներում այս ոլորտում տիրող անմխիթար վիճակից Երեկ ԵՊՀ-ում մեկնարկեց «Օտար լեզուներ եւ ...

2009-02-27
20 ԴՊՐՈՑՈՒՄ՝ ԵՐԿԿՈՄՊԼԵԿՏ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐ

Տավուշի մարզի հանրակրթական 81 դպրոցներ (որից 71-ը՝ միջնակարգ) է հաճախում 18 222 աշակերտ: Նախորդ ուսումնական տարվա համեմատությամբ՝ առաջին ...

2009-02-26
ԲՌՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅ ԿՆՈՋԻՑ ԱՆՊԱԿԱՍ Է

Կանայք հիմնականում շարունակում են ապրել այն ընտանիքներում, որտեղ իրենց պարբերաբար ծեծում են ու հայհոյում: «Առաջին ապտակը ...

2009-02-26
ԱՆՀԱՆԳԻՍՏ ՉՈՐԵՔՇԱԲԹԻ

Խուզարկուներ՝ սոցապո՞ւմ Սոցիալ-ապահովության ծառայությունները կարծես ԿԳԲ-ացվում կամ հատուկ ծառայություններին բնորոշ գործելաոճ են ...

2009-02-26
Գյումրիի քաղաքապետի դեմ

«Գրավոր վիրավորանք» չկար Ռուզաննա Ներսիսյանը համաձայն չէ քաղաքապետարանի դիրքորոշման հետ: Շիրակի մարզի ընդհանուր ...

2009-02-26
ՄԵԿ ԿՆԻՔ ԵՎ ՇԱՏ-ՇԱՏ ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Սիսիանի նոր քաղաքապետը դժգոհ է իր ստացած «ժառանգությունից» Քիչ հավանական է, որ այսպիսի ճանապարհներով դպրոց գնալ-գալու ...

2009-02-26
Սկզբի համար՝ չորս պահանջ

Ջավախահայերն առայժմ Վրաստանին են դիմում Վրաստանի ԱԳ նախարարի եւ ԱԺ նախագահի երեւանյան այցերից հետո՝ երեկ Հայաստանում Վրաստանի ...

2009-02-26
«ՀՊԱՐՏ ԵՆ, ՈՐ ՀԱՅ ԵՆ»

Իր ղեկավարած դպրոցի սաների մասին ասում է Գլենդելի հայագիտական թեքումով դպրոցի տնօրեն, բանասիրական գիտությունների դոկտոր-պրոֆեսոր Աննա ...

2009-02-26
Բուհական առօրյա

Մանկավարժականում՝ աշնանային, Լեզվաբանականում՝ չինական տրամադրություններ Երեկ Երեւանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական ...

Կրթություն
2009-03-03
ՊԱՏՈՒՀԱՆ ԴԵՊԻ ՏԻԵԶԵՐՔ

Աստղագիտության միջազգային տարին մեկնարկեց

400 տարի առաջ՝ 1609թ.-ին, Գալիլեո Գալիլեյը, ստեղծելով առաջին աստղադիտակը, մի քանի խոշոր քայլ կատարեց աստղագիտության եւ ընդհանրապես՝ գիտության մեջ: Նրա հայտնաբերածները իսկական հեղաշրջում էին ոչ միայն աստղագիտության, այլեւ կրոնի, հոգեբանության եւ փիլիսոփայության մեջ: Գալիլեյի հայտնաբերած արեւաբծերը, այն, որ Յուպիտեր մոլորակն էլ ունի արբանյակներ, եւ այլ հայտնագործություններ, մարդկանց շոկի մեջ էին գցել: Չէ՞ որ նրանց կրոնական պատկերացումներում Արեւն անբիծ էր ու աստվածային, իսկ այն, որ Երկրագունդը միակը չէ, որի շուրջը արբանյակներ են պտտվում, ուղղակի անհավատալի էր: Այլ հայտնագործություններ էլ արեց Գալիլեյը. տեսավ, որ Ծիր Կաթինը՝ մեր գալակտիկան, թույլ աստղերից բաղկացած շերտ է, որ Լուսնի վրա կան խառնարաններ եւ այլն:

Հաշվի առնելով Գալիլեյի հայտնագործությունների կարեւորությունը մարդկության զարգացման պատմության մեջ՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն 2009 թվականը հռչակել է Աստղագիտության միջազգային տարի (ԱՄՏ): Այս առիթով Հայաստանը, որ անդամակցում է Միջազգային աստղագիտական միությանը (ՄԱՄ), որն ունի 137 անդամ երկիր, մասնակցելու է տարվա աստղագիտական միջոցառումներին: Ըստ Հայկական աստղագիտական միավորման (որը ՄԱՄ-ի մի «հանգույցն» է) համանախագահ եւ Հայաստանում ԱՄՏ-ի ծրագրերի համակարգող Արեգ Միքայելյանի՝ այս տարին հայտարարված է «հանրամատչելի աստղագիտության տարի», եւ աստղագիտությունը՝ հասարակության լայն շերտերին մատուցելու նպատակ է հետապնդում: Փետրվարի 28-ին տրվեց ԱՄՏ-ի հայաստանյան ծրագրերի մեկնարկը: Այդ շրջանակում առաջինը լրագրողների այցելությունն էր Բյուրականի աստղադիտարան: Անչափ հագեցած օրվա ընթացքում ոչ միայն տեղեկացանք Բյուրականի աստղադիտարանի ստեղծման պատմությանը, իմացանք զարմանալի մանրամասներ Բյուրականի աստղադիտարանի հիմնադիր Վիկտոր Համբարձումյանի մասին, լսեցինք հետաքրքիր դասախոսություններ աստղերի, աստղագիտության եւ աստղագիտության հետ որեւէ առնչություն չունեցող զվարճալիքի՝ աստղագուշակության մասին, այլեւ հասցրեցինք լինել Բյուրականի 2,6մ տրամագծով աստղադիտակի մոտ, բայց, ցավոք, ոչ բարենպաստ եղանակի պատճառով չվայելեցինք աստղերն ավելի մոտիկից տեսնելու հաճույքը: Այդ ամենին աստղագիտության տարվա ընթացքում խոստանում ենք մանրամասն անդրադառնալ՝ նկատի ունենալով ԱՄՏ-ի նշանաբանը՝ «Աստղագիտությունը՝ հասարակության համար»:

Բյուրականի աստղադիտարանում այսօր գործող 2,6մ տրամագծով աստղադիտակն իր չափերով աշխարհում 42-րդն է, իսկ իր կառուցման ժամանակ՝ 1976թ.-ին, աշխարհում 7-րդն էր: Սակայն եթե հանենք Ամերիկա մայրցամաքում գտնվող աստղադիտակները, որոնք հիմնականում տեղադրված են Չիլիում եւ Հավայան կղզիներում՝ 8-10մ տրամագծերով, ապա մեր աստղադիտակը կհայտնվի առաջին տասնյակում: Ինչպես նշեց Ա. Միքայելյանը՝ «Այսօր աստղագիտության զարգացումն ավելի շատ տեխնիկայից է կախված՝ որքան խոշոր լինի դիտակը, որքան արդիական տեխնոլոգիաներ լինեն աստղադիտարաններում, այնքան շատ հայտնագործություններ կլինեն՝ անկախ գիտնականների որակից»:

ՄԱՄ-ը ԱՄՏ-ի կապակցությամբ մի շարք ծրագրեր է առաջարկել իր անդամ երկրներին: Բոլորն էլ ոչ գիտական ծրագրեր են՝ ուղղված հասարակությանը աստղագիտության մասին տեղեկացնելուն: Ծրագրերի շրջանակներում այս տարի ապրիլի 2-5-ը կլինեն բաց դռների օրեր աշխարհի բոլոր աստղադիտարաններում, նախատեսվում է փոքր, սիրողական դիտակների արտադրություն, կստեղծվի հայերեն լեզվով՝ «Պատուհան դեպի տիեզերք», այն է՝ հանրամատչելի աստղագիտական պորտալ, կպատրաստվեն հայերեն կայք-էջեր, այդ թվում հայերեն կթարգմանվեն www.bao.am եւ www.aras.am կայքերը, որոնցից առաջինը Բյուրականի աստղադիտարանինն է, իսկ երկրորդը՝ Հայկական աստղագիտական միավորմանը: Հայերենով կտպագրվեն երկնքի քարտեզը, աստղագիտական բառարանը, Հայ աստղագիտության հանրագիտարանը:

Բնականաբար, այս ամենի համար գումարներ են պետք: Իսկ 2008-ին, օրինակ, Բյուրականի աստղադիտարանի ողջ բյուջեն կազմել է... 49,4 միլիոն դրամ: Այս գումարով հարկավոր է վճարել ոչ միայն 91 աշխատակցի աշխատավարձը, այլեւ պահպանել 40 հա տարածքի վրա գտնվող մոտ 50 շինությունը, այսինքն՝ վճարել ջրի, գազի, էլեկտրականության, հեռախոսի, տրանսպորտի համար, կատարել անհրաժեշտ ու հրատապ նորոգումներ ու գումարած՝ թեմատիկ աշխատանքների համար անհրաժեշտ ծախսերը ծածկել: Բնական է, որ Աստղագիտության տարվա համար անհրաժեշտ գումարները անհնար է տեղավորել այս բյուջեում, եւ ուրեմն... «Է, ի՞նչ պիտի անենք, միջոցառումների եւ անհրաժեշտ ծախսերի ցուցակը վերցրած, գնում ենք տարբեր տեղեր ու գումարներ խնդրում»,- տխուր ժպտում է Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրեն Հայկ Հարությունյանը: Ավելի ուշ նա նշեց, որ, ճիշտ է, Աստղադիտարանը պետության սեփականությունն է եւ առաջին հերթին պետք է գտնվի պետական հոգածության ներքո, սակայն իրենք, բնականաբար, փորձում են այլ աղբյուրներից էլ գումարներ գտնել: 50 աստղագետներից մոտ 10-15-ը տարբեր միջազգային ծրագրերի են մասնակցում, մի քանիսը մասնակցում են ծրագրերի՝ ոչ այնքան ակտիվորեն, մոտ մեկ տասնյակը աստղագիտությունից դուրս է գտնում ընտանիքը պահելու աղբյուրը: Բացի այդ, առ այսօր օգնում է Վիկտոր Համբարձումյանի համբավը, որի շնորհիվ միջազգային ծրագրերի է մասնակցում հենց Աստղադիտարանը եւ ոչ միայն առանձին գիտնականներ: Ավելին, երկու աստղադիտակ է ստեղծվել Բյուրականի աստղադիտարանում, մեկը՝ Մանկավարժական համալսարանի, մյուսը՝ Արցախի պետական համալսարանի համար:

Սակայն այս ջանքերը չեն բավականացնում լուրջ գիտական ծրագրեր իրականացնելու համար: «Որպեսզի Բյուրականի աստղադիտարանը դառնա տարածաշրջանային աստղագիտական կենտրոն, մեր համեստ հաշվարկներով մեզ պետք է ընդամենը 500 միլիոն դրամ՝ հինգ տարվա համար»,- ասաց պարոն Հարությունյանը: Իսկ տարածաշրջանային աստղագիտական կենտրոն դառնալու բոլոր նախադրյալները Բյուրականի աստղադիտարանը ունի: Մնում է մի քիչ հոգածություն, եւ ներդրված գումարները կծառայեն ոչ միայն գիտությանն ու պետության հեղինակության բարձրացմանը, այլեւ, ինչո՞ւ չէ, կարող են հետագայում վերադառնալ պետությանը՝ բազմապատկված ձեւով:

Հ. Գ. Երեկ ԱԳՆ-ից տեղեկացանք, որ Իրանի «Փարդիս» տեխնոլոգիական կենտրոնում, մարտի 1-ին տեղի է ունեցել ականավոր աստղագետ Վիկտոր Համբարձումյանի կիսանդրիի բացման արարողությունը: Նրա պղնձաձույլ կիսանդրին առաջինն էր, որ տեղ գտավ գիտնականների պուրակում, ուր նախատեսված է անմահացնել համաշխարհային համբավ ունեցող 30 այլ գիտական գործիչների հիշատակը:

ՄԵԼԱՆՅԱ ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Բոլոր Նյութերը >>>

ՄՈԻՏՔ

|
|

ՓՆՏՐԵԼ

|

ԱՐԽԻՎ

Վերջին Համարը

Երկ | Երք | Չրք | Հնգ | Ուրբ | Շբթ | Կիր
| 1
2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15
16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22
23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29
30 | 31 |

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Հունվար

Փետրվար

Մարտ

Ապրիլ

Մայիս

Հունիս

Հուլիս

Օգոստոս

Սեպտեմբեր

Հոկտեմբեր

Նոյեմբեր

Դեկտեմբեր

ԵՂԱՆԱԿ

Երեվան | +18 | +2
Շիրակ | +10 | -6

Արարատ

+18

+1

ՏԱՐԱԴՐԱՄ

USD | --
EURO | --
RUR | --

ԳՈՎԱԶԴ

www.aravot.am
(old site)

Չինաստանի առաջատար ձեռնարկությունների ասոցիացիան առաջարկում է լայն արտադրանքի տեսականի

ՎԵՊ

ԱՐՄԵՆ ՇԵԿՈՅԱՆ

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ

Գիրք առաջին

Գիրք երկրորդ

Գիրք երրորդ

Գիրք  չորրորդ

Գիրք հինգերորդ

Գիրք վեցերորդ

Գիրք յոթերորդ

Գիրք ութերորդ

Գլուխ առաջին

Գլուխ երկրորդ