|

Հայերեն / English / Русский

Հանրապետություն

Հասարակություն

Ներքին կյանք

Արտաքին քաղաքականություն

Տնտեսություն

Սոցիում

Մշակույթ

Գիտություն

Կրթություն

Առողջապահություն

Պաշտոնական

Նախագահ

Ազգային ժողով

Կառավարություն

ԱԳՆ

ՊՆ

Մայր Աթոռ

Այլք...

Երևան

Մարզեր

ԼՂՀ

Աշխարհ

Զանազան

29.12.2010

ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Աշխարհին պետք է մեր օգնությունը

Բյուրականի աստղադիտարանը հայտ է ներկայացրել՝ դառնալու տարածաշրջանային գիտակրթական կենտրոն

Տիեզերական առաջին թռիչքի ժամանակներից սկսած մերձերկրային տարածքում հավաքվել է այնպիսի մեծ քանակությամբ տիեզերական աղբ եւ տարբեր տեսակի արբանյակների բեկորներ, որ դրանք արդեն լուրջ վտանգ են առաջացնում հետագա թռիչքների համար։ Նման բեկորների արագությունը կազմում է մոտ 8 կմ/վայրկյան, ինչն ութ անգամ գերազանցում է հրազենից արձակված փամփուշտի արագությունը։ Ամենափոքր իսկ բեկորի հարվածը ամենամեծ եւ պաշտպանված տիեզերանավին կբերի դրա ոչնչացմանը։
Միջազգային աստղագիտական հանրությունն արդեն սկսել է պայքարը տիեզերական աղբի նկատմամբ, եւ այդ պայքարին է միանում նաեւ Հայաստանը՝ ի դեմս Բյուրականի աստղադիտարանի։ Ավանդաբար աստղագիտությունը Հայաստանում մեծ զարգացում եւ հարուստ ավանդույթներ ունի, եւ միջազգային կառույցները դա հրաշալի գիտակցում են։ Հայ աստղագետների ավանդը գիտության այս ճյուղի զարգացման գործում անուրանալի է, այդ իսկ պատճառով աշխարհին պետք է նաեւ մեր օգնությունը։
Ռուսաստանի Դաշնությունը Բյուրականի հետ կնքել է պայմանագիր, ըստ որի՝ աստղադիտարանը կիրականացնի մերձերկրային տարածքի մշտական դիտարկումներ, կուսումնասիրի արհեստական արբանյակների պտույտը, ջարդոնները, նաեւ երկրի համար վտանգ ներկայացնող աստերոիդները։ Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրեն Հայկ Հարությունյանը երեկ ասուլիսում նշեց, որ դա միջազգային ծրագիր է, եւ հնարավորություն կտա ներդրումներ ներգրավելու եւ զարգացնելու աստղադիտարանը։
«Մենք ունենք բարձրակարգ մասնագետներ, ովքեր կարող են իրականացնել այդ դիտարկումները։ Սակայն մերձերկրային տարածքների դիտարկման համար անհրաժեշտ է նաեւ լրացուցիչ տեխնիկական հագեցվածություն»,–ասաց Հ. Հարությունյանը։
Սա աստղադիտարանի միակ հավակնոտ ծրագիրը չէ։ Բյուրականի աստղադիտարանը, որը Միջազգային աստղագիտական միության (ՄԱՄ) անդամ է, տարածաշրջանային գիտակրթական կենտրոն դառնալու հայտ է ներկայացրել այս միջազգային կառույցին։ Նման փորձեր աստղադիտարանն իրականացրել էր դեռ 90—ականներին, սակայն այն ժամանակ չէր ստացվել։ Այս անգամ աստղադիտարանի տնօրենը հույս ունի, որ նախաձեռնությունը կստացվի՝ հաշվի առնելով մեր առավելությունները տարածաշրջանի մյուս երկրների նկատմամբ. «ՄԱՄ—ը նախատեսում է ստեղծել ութ տարածաշրջանային կենտրոններ ողջ աշխարհում։ Մեր տարածաշրջանում առավել հայտնի գիտական կենտրոնը Բյուրականի աստղադիտարանն է։ Մեր տեխնիկական հնարավորությունները, աստղագիտության ոլորտում կատարած աշխատանքները, բարձրակարգ եւ միջազգային ճանաչում ունեցող մասնագետների առկայությունը թույլ են տալիս մեզ նման հավակնություն ունենալու»։
Հ. Հարությունյանը տեղեկացրեց, որ տարածաշրջանում չկա այլ աստղագիտական կենտրոն, որը կարող է իր վրա վերցնել այդ դերը։ Բյուրականի աստղադիտարանը 1994թ—ից ՄԱՄ անդամ է։ Վերջին շրջանում Բյուրականի աստղադիտարանն անցկացնում է միջազգային աստղագիտական դպրոցներ, որոնց մասնակցում են երիտասարդ աստղագետներ տարբեր երկրներից։ Նկատելով Հայաստանի հաջողություններն այս ոլորտում՝ ՄԱՄ—ը որոշեց իր հերթական՝ 33—րդ աստղագիտական դպրոցն անցկացնել Հայաստանում՝ համատեղելով այն Բյուրականի աստղադիտարանի 3—րդ միջազգային դպրոցի հետ. «Արդյունքը նրանց շատ գոհացրեց։ Նույնիսկ ՄԱՄ նախագահը ցանկություն հայտնեց հաջորդ հավաքը նույնպես Հայաստանում անցկացնելու։ Դա ավելի բարձրացրեց մեր հեղինակությունը եւ տարածաշրջանային գիտակրթական կենտրոն դառնալու հնարավորությունները»։
Բյուրականի աստղադիտարանն արդեն դիմել է ՀՀ կառավարությանը, եւ աստղադիտարանի տնօրենը հույս ունի, որ համապատասխան պետական աջակցությունն իրեն երկար սպասել չի տա։ Տարածաշրջանային կենտրոն դառնալու համար անհրաժեշտ են ենթակառուցվածքներ, քանզի օտարերկրյա գիտնականներն ու ուսանողները պետք է հնարավորություն ունենան Հայաստանում աշխատելու եւ կրթություն ստանալու։ Աստղադիտարանի ղեկավարության ներկայացրած ծրագրով՝ 5 տարում անհրաժեշտ է մոտ 500 մլն դրամ. «Դա մեծ թիվ չէ։ Մեր հարեւաններ Վրաստանը եւ Ադրբեջանը վաղուց արդեն ՄԱՄ անդամ չեն, քանզի, կարելի է ասել, նրանք չունեն աստղագիտություն։ Սակայն իրենց գիտական կառույցներին հարող շրջաններում կառուցում են հյուրանոցներ՝ մի քանի տասնյակ միլիոն դոլար արժողությամբ։ Նրանք կարիք ունեն արտասահմանից մասնագետներ բերելու, որպեսզի զարգացնեն իրենց աստղագիտությունը։ Մենք այդ կարիքը չունենք, սակայն պետք է աշխատենք դրսի հետ, իսկ դրա համար անհրաժեշտ են համապատասխան պայմաններ»։
Միաժամանակ Հ. Հարությունյանը նշեց, որ Բյուրականում աշխատող եւ հաճախ միջազգային շրջանակներում հայտնի գիտնականների միջին աշխատավարձը գրեթե հավասար է հանրապետությունում հաստատված նվազագույն աշխատավարձին. այն կազմում է 35 հազար դրամ. «Այդ իսկ պատճառով մեր երիտասարդ մասնագետներին միջազգային ծրագրերում ենք ընդգրկում, որպեսզի նրանք մի քանի ամիս աշխատեն արտասահմանում, գումար վաստակեն եւ վերադառնան»։
Ինչեւիցե, տարածաշրջանային գիտակրթական կենտրոն դառնալուց հետո, աստղադիտարանը հնարավորություն կունենա ապահովել իր աշխատակիցներին առավել բարձր վարձատրություն, ի վերջո՝ այն կենտրոնացնելու է ողջ տարածաշրջանի աստղագիտական գիտությունը։ Իսկ այդ տարածաշրջանն ընդգրկում է ոչ միայն Անդրկովկասը, այլեւ ողջ Փոքր Ասիան եւ Աֆրիկայի հյուսիսային շրջանները. «Տարածաշրջանում, իհարկե, կան երկրներ, որոնք չունեն աստղագիտություն, սակայն կարող են մեծ ֆինանսական միջոցներ ներդնել ու փորձել դառնալ տարածաշրջանային կենտրոն. օրինակ՝ Արաբական Էմիրությունները։ Մեզ մնում է տեսնել, թե ինչ օգնություն կլինի մեր կառավարության կողմից»։ Հ. Հարությունյանը հիշեցրեց, որ արտասահմանում նույնպես կան հայ աստղագետներ, որոնց թիվը գերազանցում է Հայաստանում աշխատող մասնագետների թիվը։ Նրանք պատրաստ են համագործակցելու Բյուրականի աստղադիտարանի հետ։

Արման ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

02-12-2010

29-12-2010
Գալիք մարտահրավերներին ընդառաջ

ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանն այցելեց ԿԲ–ի նորակառույց ...

ամբողջը >>

29-12-2010
Տարեցները՝ ուշադրության կենտրոնում

ՀՀ ԱԺ նախագահն այցելել է Նորքի տարեցների ...

ամբողջը >>

29-12-2010
Երվանդ Օտյանը Ալ. Մանթաշյանցի մասին

Գրող—երգիծաբան Ե. Օտյանի (1869—1926) վերաբերմունքը դեպ Ալ. ...

ամբողջը >>

29-12-2010
Նախատոնական գնաճ

Դրանից բողոքում են նաեւ գործադիրի որոշ անդամների ...

ամբողջը >>

29-12-2010
Դռները բացե՛ք, Ամանորն է գալիս

Շուտով կգա Ձմեռ պապին, մեծ պարկը՝ շալակին

ամբողջը >>

29-12-2010
Գազի 300 վառարան՝ անապահով ընտանիքներին

Նախաձեռնել են Երեւանի քաղաքապետարանը եւ «ՀայՌուսգազարդը»

ամբողջը >>

29-12-2010
Հաջորդ տարի արտաքին պարտքը կհասնի 3.7 մլրդ դոլարի
Ճգնաժամային տարում պետությունը մեծ ներդրումներ է արել տնտեսության մեջ։ ...

ամբողջը >>

29-12-2010
Որակական առաջընթաց ԵՄ–ի հետ հարաբերություններում
Երեկ կառավարությունում տեղի է ունեցել ...

ամբողջը >>

29-12-2010
ԼՂՀ—ն ի զորու է հակադարձելու ցանկացած ագրեսիայի
Անցնող տարում ԼՂՀ պաշտպանության բանակի գրեթե բոլոր ...

ամբողջը >>

29-12-2010
Ընտանեկան տոն

Ֆրանսիացիները շատակեր են, ...

ամբողջը >>

29-12-2010
Որտե՞ղ է ապրում հայ Ձմեռ պապը

Արագածի գագաթի՞ն…

ամբողջը >>

USD | |
EURO | |
RUR | |
GEL | |

Եղանակը Երևանում
գիշերը -2... -4
ցերեկը +6... +8

Մեր մասին

Կապ

Արխիվ

2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012

Հունվար
Փետրվար
Մարտ
Ապրիլ
Մայիս
Հունիս
Հուլիս
Օգոստոս
Սեպտեմբեր
Հոկտեմբեր
Նոյեմբեր
Դեկտեմբեր

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by Flash.am CG