Մամուլի հաղորդագրություն #390, 23.12.2014թ.

 

ԱՅՍՕՐ ԼՐԱՆՈՒՄ Է ՀԱՅ ԱՆՎԱՆԻ ԱՍՏՂԱԳԵՏ ԷԼՄԱ ՊԱՐՍԱՄՅԱՆԻ 85-ԱՄՅԱԿԸ

10849768_816617755065528_3641577160248454805_n.jpg

Այսօր լրանում է հայ անվանի աստղագետ Էլմա Պարսամյանի 85-ամյակը: Բյուրականի աստղադիտարանի (ԲԱ) հիմնադրման առաջին տարիներից սկսած նա նշանակալի ներդրում ունի ինչպես հայկական աստղաֆիզիկայի զարգացման, այնպես էլ ապագա աստղագիտական սերունդների պատրաստման գործում։ Պարսամյանը հայտնի է նաև հնագույն աստղագիտության բնագավառում իր աշխատանքների, մասնավորապես՝ Մեծամորի և Զորաց Քարերի աստղադիտարանների ուսումնասիրության շնորհիվ։ Նրա անվամբ են կոչվում իր իսկ հայտնաբերած գիսավորաձև միգամածությունները։

Էլմա Սուրենի Պարսամյանը ծնվել է 1929թ. դեկտեմբերի 23-ին Երևանում: 1954-ին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի (ԵՊՀ) ֆիզիկայի ֆակուլտետն աստղաֆիզիկա մասնագիտացմամբ և աշխատանքի է ընդունվել ԲԱ: 1957-1960-ին սովորել է ասպիրանտուրայում։ 1963-ին պաշտպանել է ֆիզ-մաթ գիտ թեկնածուական թեզ Որոշ գիսավորաձև միգամածությունների գունաչափական և բևեռաչափական ուսումնասիրություններ թեմայով (ղեկավար` Գրիգոր Գուրզադյան), իսկ 1983-ին դարձել է ֆիզ-մաթ գիտ դոկտոր: 1989-ից՝ պրոֆեսոր է, 2000-ից՝ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից-անդամ։ Ներկայումս ԲԱ գլխավոր գիտաշխատող է (2000-ից) և գիտական խմբի ղեկավար։ 2007-ից գիտական աստիճանների շնորհման ԲԱ մասնագիտական խորհրդի նախագահն է, ԲԱ գիտական խորհրդի անդամ։ Եղել է Պատմա-աստղագիտական ուսումնասիրություններ հանդեսի խմբագրական կոլեգիայի անդամ (1988-1992), 2000-ից Աստղաֆիզիկա հանդեսի խմբագրական կոլեգիայի անդամ է։ Եղել է նաև մի շարք միջազգային մասնագիտական հանձնաժողովների անդամ։ 1968-1969, 1976-1977 և 1991-1995 թթ Պարսամյանը որպես բարձրագույն՝ C, կարգի հետազոտող աշխատել է Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանում (UNAM) և Տոնանցինտլայի աստղադիտարանում, ինչպես նաև դասավանդել է նշված համալսարանում։ 1965-ին և 1996-ին որպես այցելու աստղագետ աշխատել է Գերմանիայի Տաուտենբուրգի աստղադիտարանում և Մաքս-Պլանկի աստղագիտության ինստիտուտում (Հայդելբերգ): 1982-ին աշխատել է նաև Իտալիայի Ասիագոյի աստղադիտարանում։ Մասնակցել է ավելի քան 50 միջազգային գիտաժողովների, այդ թվում Միջազգային աստղագիտական միության 4 գլխավոր ասամբլեաների։ 1967-ից Պարսամյանը դասավանդել է ԵՊՀ-ում, իսկ 1983-1987-ին՝ Հայկական մանկավարժական համալսարանում և գլխավորել է Աստղագիտության և տեսական ֆիզիկայի ամբիոնը: Հանդիսանում է բազմաթիվ դիպլոմային աշխատանքների և մագիստրոսական և թեկնածուական թեզերի ղեկավար:

Հետազոտությունների հիմնական թեմաներն են գիսավորաձև միգամածությունները, բռնկվող և T Ցուլի տիպի աստղերը, ֆուօրները և ենթաֆուօրները, ինչպես նաև հնագույն աստղագիտությունը: Նրա կարևորագույն գիտական արդյունքներն են աստղակույտերի և նրանցում գտնվող աստղերի տարիքի գնահատման եղանակի առաջարկունը, երիտասարդ աստղակույտերում և աստղասփյուռներում մեծ թվով բռնկվող աստղերի հայտնաբերումը, գիսավորաձև միգամածությունների (1965, 1979) ևառաքումով աստղերի (1982) կատալոգների հրատարակումը, նոր մոլորակաձև միգամածությունների հայտնաբերումն ու ուսումնասիրությունը, աստղասփյուռներում դանդաղ բռնկումների ուսումնասիրությունը, Օրիոնում աստղային բռնկումների հաճախությունների բաշխման ֆունկցիայի հետազոտումը, ֆուօրների և ենթաֆուօրների ուսումնասիրությունը, NGC 2261 փոփոխական գիսավորաձև միգամածության և նրա կենտրոնական աստղի՝ R Միեղջյուրի, մանրակրկիտ լուսաչափական, բևեռաչափական և սպեկտրալուսաչափական ուսումնասիրությունը և Մեծամորի ու Զորաց Քարերի հնագույն աստղադիտարանների բացահայտումը և ուսումնասիրությունը։ Արդյունքում Պարսամյանը հրատարակել է ավելի քան 150 գիտական հոդված, այդ թվում աստղաֆիզիկայի միջազգային կարևորագույն ամսագրերում, միջազգային գիտաժողովների նյութերի ժողովածուներում և մի շարք կատալոգներ:

Միջազգային աստղագիտական միության (1976), Եվրոպական (1990), Եվրասիական (1996) և Հայկական (2009) աստղագիտական ընկերությունների անդամ է: Պարգևատրվել է Աշխատանքային արիության համար (1971) և Անանիա Շիրակացու անվան (2003) մեդալներով, ՀՀ ԳԱԱ պատվոգրով (1981)։ Աստղագիտության մեջ ունեցած վաստակի համար 2009-ին արժանացել է ՀԱԸ/ԲԱ Լյուդվիկ Միրզոյանի անվան մրցանակի։

 

Հայկական աստղագիտական ընկերություն